Menstruatie (Latijn: 'mensis') houdt in de regelmatige bloedingen die een vrouw ondervindt, doorgaans eens per maand en met een duur van 3-7 dagen. De term premenstrueel syndroom wordt gebruikt om de soms vervelende en onplezierige symptomen te beschrijven die een vrouw kan ervaren gedurende de dagen voorafgaand aan de menstruatie.

Wat moet je weten over je menstruatiecyclus?

Pijnlijke menstruatie

De menstruatie kan soms pijnlijk zijn en de meeste vrouwen ervaren wel eens pijnlijke menstruatie. Sommige vrouwen ervaren echter een zeer pijnlijke menstruatie (dysmenorroe genoemd), wat elke menstruatieperiode gedurende enkele dagen voor behoorlijk wat ongemak kan zorgen.

Menstruatiepijn kan worden bestreden met vrij verkrijgbare pijnstillers, maar als je menstruatie bijzonder pijnlijk is, is het beter om naar je huisarts te gaan.

Zware menstruatie

Sommige vrouwen hebben last van zware menstruatie. Dit wordt ook wel menorragie genoemd en wordt gedefinieerd als een overmatig zware en langdurige bloeding. De meeste vrouwen verliezen gedurende de menstruatieperiode slechts 6 tot 8 theelepels bloed, hoewel het vrijwel onmogelijk is om dit goed te meten. Als je merkt dat je erg vaak je tampon of maandverband moet verwisselen (vaker dan wordt aanbevolen door de fabrikant) en als je grote bloedstolsels ziet, heb je mogelijk last van een ongewoon zware menstruatie.

Een zware menstruatie kan verschillende oorzaken hebben, zoals een gebrek aan hormonaal evenwicht, een spiraaltje of fibromen. Bij veel vrouwen is de oorzaak echter onbekend.

Een zware menstruatie hoeft niet per se pijnlijk te zijn. Als je echter de pech hebt om last te hebben van een zware, uiterst pijnlijke menstruatie en als een menstruatie er zelfs voor zorgt dat je een aantal dagen per maand niets kunt ondernemen, is het de moeite waard om je huisarts te bezoeken en te bespreken hoe je de pijn en de heftige bloedingen kunt behandelen.

Het is aan te bevelen om je huisarts te bezoeken als je een zware menstruatie blijft houden, om te voorkomen dat je bloedarmoede krijgt, waardoor je je vermoeid en zwak kunt gaan voelen.

Er zijn diverse behandelingen beschikbaar, afhankelijk van de oorzaak van de heftige bloeding. Als de bloeding wordt veroorzaakt door een hormonale onbalans, zijn er verschillende medicijnen die kunnen worden voorgeschreven om de onbalans te corrigeren. Bij andere oorzaken zijn er alternatieve behandelingen beschikbaar.

Menstruatie overslaan

Sommige vrouwen merken dat ze na een aantal jaren met een volledig regelmatige menstruatiecyclus ineens gedurende langere tijd geen menstruatie hebben. Het eerste wat je moet doen, is nagaan of je niet zwanger bent. Hiervoor gebruik je een zwangerschapstest.

De medische term voor het langer dan zes maanden overslaan van een menstruatie is 'amenorroe'. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je menstruatie plotseling stopt, onder meer vanwege gewichtstoename of -afname, overmatig bewegen (sporten) en stress. Als je merkt dat je last hebt van opvliegers en een verminderde interesse in seks, kan het zijn dat je de eerste voortekenen van de menopauze ervaart (perimenopauze).

Wat je symptomen ook zijn, breng een bezoek aan je huisarts als je regelmatige menstruatie verandert of stopt.

Wat is premenstrueel syndroom (PMS)?

Wat is PMS?

Premenstrueel syndroom (PMS) wordt ook wel premenstruele spanning (pre-menstrual tension, PMT) genoemd en is een term die wordt gebruikt om een brede reeks symptomen te beschrijven die veel vrouwen ontwikkelen gedurende de tweede helft van de menstruatiecyclus.

PMS omvat een groot aantal verschillende symptomen. Geschat wordt dat zo'n 75% van alle vrouwen maandelijks een of meer van die symptomen ervaren. Dit kunnen onder andere zijn

  • gevoelige borsten

  • depressie

  • bangheid

  • hoofdpijn

  • vermoeidheid

  • irritatie en agressie

  • opgezwollen buik

  • onbedwingbare eetlust

De symptomen van PMS worden het vaakst ervaren door vrouwen van 20 tot en met 40 jaar, hoewel alle vrouwen tijdens de menstruatie ontvankelijk zijn voor PMS. Bij de meeste vrouwen veroorzaken de symptomen slechts milde tot gematigde klachten of problemen, maar in enkele gevallen kan PMS ernstig van aard zijn. Dit wordt 'premenstruele dysfore stoornis' (premenstrual dysphoric disorder, PMDD) genoemd.

Waardoor wordt PMS veroorzaakt?

Waarschijnlijk is PMS een reactie van het lichaam op de veranderende hormonenniveaus die horen bij de menstruatiecyclus, hoewel niemand precies weet wat de werkelijke oorzaak is. Ook wordt gedacht dat bepaalde chemische veranderingen in de hersenen een rol kunnen spelen bij PMS en dat eetgewoonten een effect kunnen hebben (met name zoute etenswaren en cafeïnehoudende dranken).

Hoe weet ik of ik PMS heb?

Er zijn verschillende manieren om de diagnose PMS vast te stellen, maar er bestaat geen absolute test voor. Er zijn ook andere medische problemen met vergelijkbare symptomen als die van PMS, dus als je je zorgen maakt, kun je het beste een bezoek brengen aan je huisarts.

Om te helpen bij de diagnose van PMS kan het nuttig zijn om gedurende drie à vier maanden een dagboek bij te houden met alle fysieke en mentale PMS-symptomen die je ondervindt, samen met de dagen waarop je een bloeding hebt. Ook is het handig om op te schrijven hoe je je elke dag voelt. Na drie of vier maanden zul je waarschijnlijk een patroon van symptomen kunnen herkennen. Hoewel het patroon per cyclus kan variëren, merken vrouwen met PMS over het algemeen dat de symptomen zeer snel verdwijnen zodra de menstruatie daadwerkelijk begint. Een ander patroon dat je arts kan helpen bepalen of je aan PMS lijdt, is wanneer er gedurende je menstruatiecyclus een week is waarin je helemaal geen last van de symptomen hebt.

Wat kan ik doen om mijn symptomen te verzachten?

Er is een aantal manieren waarop je de symptomen van PMS kunt verzachten, maar uitzoeken welke manier het beste voor jou werkt, kan met enig vallen en opstaan gepaard gaan.

Iets eenvoudigs wat doorgaans lijkt te helpen, is voldoende water drinken en een uitgebalanceerd dieet volgen. Het is aan te raden om veel vers fruit en verse groenten te eten en om minder zout, suiker en bewerkte voedingsmiddelen tot je te nemen. Veel vrouwen merken dat het vermijden van cafeïne (doorgaans aanwezig in thee, koffie en cola) en alcohol wanneer ze PMS hebben, de symptomen kan doen verminderen. Het nemen van een supplement met vitamine B6 en teunisbloemolie lijkt ook een manier te zijn om de symptomen van PMS te verlichten.

Regelmatige lichaamsbeweging kan ook helpen, vooral omdat beweging stress en spanning vermindert en je humeur verbetert. Als je aan PMS lijdt, zul je merken dat wandelen, zwemmen of joggen je menstruatiesymptomen vermindert. Probeer dit drie maal per week gedurende 30 minuten te doen.

Als deze eenvoudige veranderingen van levensstijl je niet helpen omgaan met je PMS, breng je een bezoek aan je arts voor nader advies.